14.04.2008 г. Міністэрства культуры накіравала Беларускаму добраахвотнаму таварыству аховы помнікаў гісторыі і культуры ліст № 11-06/690/н, дзе прапанавала разгледзіць праект Пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь пра зацьвярджэньне Палажэньня «Пра парадак ажыцьцяўленьня грамадзкімі аб'яднаньнямі грамадзкага кантролю за выкананьнем заканадаўства Рэспублікі Беларусь аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны» і, непасрэдна, праект вышэйназванага Палажэньня і даць свае заўвагі да 20 мая 2008 г.

Спачатку, прачытаўшы толькі суправаджальны ліст, я акрыяў. Нарэшце! Узяліся за розум, зразумелі, што чыноўнік добра, а пад грамадзкім кантролем значна лепей і эфектыўней. «Раскатаў губу», як у народзе гавораць. Бо як з'явілася часіна вольная, пачаў уважліва ў праекты ўглядацца і зразумеў, што акрамя крывадушша і аблуднасьці ад нашай культурнай міністэрыі нічога чакаць не прыходзіцца.

Прапанаваныя Міністэрствам праекты можна назваць спробай праз нарматыўна-прававыя падзаконныя акты Рэспублікі Беларусь інстытут грамадзкага кантролю за выкананьнем закананадаўства зрабіць «ручным» і «выхалашчаным», і ў парушэньні шматлікіх законаў і, нават Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, канчаткова пазбавіцца ад сапраўднага кантролю з боку грамадзкасьці.

А зараз проста паспрабую гэта даказаць элементарным аналізам тэксту праекта Палажэньня, дзе непаразуменьні пачынаюцца адразу з трэцяга пункта, у якім дэкляруецца, што грамадзкі кантроль мае права ажыцьцяўляць толькі грамадзкая назіральная камісія пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь. А дзе гарантаваныя Канстытуцыяй, і ў прыватнасьці яе артыкуламі 34 і 37, правы грамадзян і грамадзкіх аб'яднаньняў.

Няўжо група ананімных «законатворцаў» ад культуры забыла пра артыкул 137 Канстытуцыі Беларусь, у якім гаворыцца «Конституция обладает высшей юридической силой. Законы, декреты, указы и иные акты государственных органов издаются на основе и в соответствии с Конституцией Республики Беларусь. В случае расхождения закона, декрета или указа с Конституцией действует Конституция.» Закон аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны таксама гарантуе, а не абмяжоўвае грамадзкі кантроль у сферы аховы гісторыа-культурных каштоўнасьцяў.

А можа яны і не ведаюць, што Беларусь мае Канстытуцыю і законы нейкія там? Нармальны чыноўнік кіруецца цыркулярамі, загадамі, вуснымі распараджэньнямі і шмат яшчэ чым, толькі не законамі. З 1992 года прыняты «Закон аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь», потым неаднаразова ён пераглядаўся, а пад кіраўніцтвам клеркаў Мінкульта у нас хутка толькі «Славянскі базар» будзе спадчынай, а «эўрарамонт» стане вышэйшым дасягненьнем нацыянальных рэстаўрацыйных мэтодык. Бо так хоць і не па закону, але ж некаму трэба.

Не хочацца ўзгадваць пра Законы аб грамадзкіх аб'яднаньнях, аб зваротах грамадзян, указы, дырэктывы, якія гарантуюць нам ну проста ў адным акне, ці адных варатах вырашаць усе праблемы з супрацоўнікамі і дзяржаўнага, і іншага апаратаў. А тут напісаў, што помнік руйнуецца, а табе: «Асадзі назад! Згодна з нашым Палажэньнем ты не ў сваю справу лезеш». Вось так трэці пункт і будуць трактаваць, тут ужо гарантыя «актавытворцаў» на вякі.

Чацьверты пункт пра склад камісіі з прадстаўнікоў неакрэсьленых грамадзкіх аб'яднаньняў прымушае задумацца. А каго зь іх гуляць у «назіральную» гульню будзе культурная міністэрыя запрашаць. Бо ёсьць у нас і «ручныя» ІКАМОС і ІКОМ, якія ўвогуле існуюць толькі мабыць на паперы, дзеля таго каб сябрам іх напыхліва шчокі разьдзімаць і хваліцца прыналежнасьцю да міжнародных структураў. У сувязі з тым, што і «аўганцы» і БРСМ зараз актыўна займаюцца то лініяй Сталіна ці ўвогуле нейкімі «левымі раскопкамі», як у мінулым годзе на Гальшанскім замку, чаму ж і іх прадстаўнікам не ўвайсьці ў камісію, а можна яшчэ ўтварыць нейкі там «саюз аматараў сыраквашы» з адпаведным пункцікам у статуце – і ўсё, можаш назіраць.

Я гэта да чаго. А проста гэты пункт праз размытасьць сваю дазваяляе, ну як па Ільлічу, – кожнай кухарцы. А канкрэтнага пераліку аб'яднаньняў, з кім зьбіраецца Мінкульт супрацоўнічаць у гэтай важнай галіне няма, і думаю да зацьвярджэньня палажэньня і ня будзе.

Пункт шосты ўвогуле вельмі цікавы, бо надае Міністэрству прыярытэтнае права ўзгадняць кандыдатуры сяброў камісіі. Адным словам, ты хоць і суперзнаўца, і прынцыповы, і аўтарытэтны, але ж «не ндравішся» ты мне, рылам, так сказаць, не выйшаў сядзець у высокай камісіі. І вось, сядець там будуць тыя, каго бачыць захочуць. А зацьвярджэньне складу грамадзкай камісіі загдам міністра культуры – гэта ці памылка, ці ўжо паранойя сказаць цяжка. Што ж гэта за грамадзкая ініцыятыва, калі патэнцыйна падкантрольны ёй дзяржаўны орган яе афармляе загадам?

Старшыня камісіі – таксама будзе ручным, ці з прывялебнай ручкі падхарчоўвацца, бо зноўку яго выбраньне і прызначэньне ў руках Божых, то бок міністэрскіх, а гэта круцей. А калі ўлічыць, што камісіі прапануецца дзейнічаць па зацьверджанаму плану, то ўвогуле на душы ад жаху халадзее. Да апошняга часу парушэньні заканадаўства усё больш неяк хаатычна адбываліся. Няўжо зараз і іх планваць будуць?

Ёсць у прапанаваным дакуманце цьвярозыя, добрыя прапановы, не буду грашыць, але менавіта тое, што я пералічыў пераўтварае праект палажэньня ў чарговы фарс. Калі ўжо прымаць усё ў прапанаваным выглядзе, то лепей з шасьці сяброў грамадзкай камісіі зрабіць чарговы штатны аддзел міністэрства, які будзе спраўна «адпраўляць» паперкі, гэта хоць будзе сумленна, без гульняў з грамадзкасьцю. А на дзяржаўным бюджэце новая структура не адаб'ецца, калі дзеля шасьці новых клеркаў Мінкультуры скараціць двух-трох АМАПаўцаў. Нават эканомія будзе.

Старшыня Прэзідыюма РС БДТАПГК
Антон Астаповіч

Сёння, 14 сакавіка 2008г. зьнішчаны яшчэ адзін аўтэнтычны помнік Гістарычнага цэнтра Менску, унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь – жылы будынак XIXст па вул. Койданаўская (цяпер Рэвалюцыйная), 17.

Гэты будынак зьяўляўся выдатным прыкладам перыметральнай вулічнай забудовы гістарычнага квартала старога Менску, унесены не толькі ў акадэмічнае выданьне “Помнікі архітэктуры Мінска XVII-пачатку XXст”1984г. , ці ў складзе гістарычнага квартала, які прымыкае да Верхняга Горада (пратакол НМР №64 ад 27 сакавіка 2001), але і адрасна, пратаколам №107 навукова-мэтадычнай рады Мінкультуры ад 29 сакавіка 2005г. ў пералік аб’ектаў Дзяржаўнага спісу сталіцы.

Далей >>

26.02.2008 г. старшыня Рэспубліканскай рады беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры Антон Астаповіч звярнуўся ў Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь з прапановай пра наданне Бел-чырвона-беламу сцягу статуса нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці. Зварот быў абумоўлены юбілейнай датай – 90-мі ўгодкамі абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі. Пад увагу быў узяты і той факт, што герб «Пагоня» яшчэ з 1995 г. уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей, менавіта, як нематэрыяльная гісторыка-культурная спадчына.

Далей >>

---

 

Аб рэканструкцыі
Гістарычнага цэнтра
г.Мінска

Паважаны Аляксандр Рыгоравіч !

У лютым 2005г. група дзеячоў архітэктуры і культуры, у тым ліку прадстаўнікі і актыў нашага таварыства, накіравалі Вам калектыўны зварот па пытаннях аднаўлення комплекснай гісторыка-культурнай каштоўнасці “Гістарычны цэнтр г.Мінска”, па матэрыялах якога 29 сакавіка 2005г. у Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь адбылася адпаведная нарада.

Далей >>