07 чэрвеня 2007 г. абдыўся ХІ справаздачна-выбарчы з'езд Грамадскага аб'яднання "Беларускае дабраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры", аднаго са старэйшых грамадскіх аб'яднанняў Беларусі. Створанае ў 1966 г., Таварыства стала масавай арганізацыяй у Беларусі, і праводзіла значную працу па захаванні гісторыка-культурнай спадчыны.

Нягледзячы на вялікую ўвагу Таварыства да помнікаў савецкай эпохі, праведзена была вялікая праца па выяўленні і пашпартызацыі гісторыка-культурнай спадчыны нацыянальнага і агульнаеўрапейскага значэння. Пры дапамозе Таварыства пабачыла свет шматтомнае выданне "Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі". На сродкі грамадскага аб'яднання адрэстаўраваны такія архітэктурныя скарбы, як Сафійскі сабор у Полацку, Заслаўскі кальвінскі збор, Святатроіцкі касцёл у г. Менску, на 25% са сродкаў Таварыства прафінансавана рэстаўрацыя Мірскага замку.

Канец 90-ых гг. і пачатак новага стагоддзя сталіся не лепшымі часамі для арганізацыі. Цяжкое сацыяльна-эканамічнае становішча, паступовае замарожванне грамадска-палітычнага і грамадска-культурнага жыцця ў Беларусі прывяло да рэзкага скарачэння колькаснага складу грамадскага аб'яднання, нацыяналізацыя будынку Таварыства аховы помнікаў і перадача яго на баланс Менгарвыканкаму паставіла арганізацыю на мяжу фінансавага выжывання.

Але ж нягледзячы на ўсе цяжкасці, ГА БДТАПГК на толькі здолела выжыць, але ж і захаваць дзейсную структуру ў рэгіёнах, праводзіць навуковыя канферэнцыі, нават выдаваць літаратуру, як у рэгіёнах, так і на сродкі Рэспубліканскай рады.

Цяжкая сітуацыя склалася не толькі ў Таварыстве. Гэта быццам бы люстраны адбітак сітуацыі з захаваннем гісторыка-культурнай спадчыны ў краіне. Без узгаднення з грамадскасцю, беларускімі навукоўцамі, рэстаўратарамі і іншымі спецыялістамі Навукова-метадычная рада Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь выключае шматлікія аб'екты з Дзяржаўнага спісу ахоўваемай гісторыка-культурнай спадчыны, санкцыянуе знос ці так званую "рэканструкцыю" гістарычных будынкаў, цынічна апелюючы да самых розных нарматыўных актаў, у большасці сваёй падзаконных, якія маюць разыходжанні з Законам аб ахове і выкарыстанні гісторыка-культурнай спадчыны.

Такім чынам, насуперак грамадскаму меркаванню, гарадскія ўлады ў Менску рыхтуюць знішчэнне комплексу бернардынскага кляштара, пачалося руйнаванне пры прававым і маральным прыкрыцці з боку Міністэрства культуры гістарычнай Гародні. Прыкра, але ж у перыяд сваёй пераарганізацыі (справаздачна-выбарчыя канферэнцыі ў рэгіёнах, падрыхтоўка справаздачна-выбарчага з'езду) Таварыства не адрэагавала на генацыд з боку дзяржавы да матэрыяльнай гісторыка-культурнай спадчыны не толькі беларускага, а і іншых шматлікіх народаў, якія жылі і жывуць на тэрыторыі Беларусі.

Але ж справаздачна-выбарчы з'езд абдыўся, абрана новая Рада таварыства, новы Прэзідыюм, куды ўвайшлі і спецыялісты і прадстаўнікі грамадскасці, якім баліць за Бацькаўшчыну, культуру, гісторыю, мову, і якія гатовы ахвярна працаваць на ніве абароны нашых гісторыка-культурных помнікаў, каб захаваць памяць, захаваць народ, захаваць краіну.

Прынята пастанова з'езду, якая стане канцэпцыяй працы грамадскага аб'яднання на бліжэйшыя пяць год. І пастанова гэта прадугледжвае ў першую чаргу арганізацыйнае ўмацаванне Таварыства, правядзенне шэрагу навукова-даследчых мерапрыемстваў па выяўленню і праверкі стану захаванасці раней выяўленых помнікаў, шырокай папулярызацыйнай і асветніцкай дзейнасці ў галіне гісторыі і культуры Беларусі.

І немалаважным пунктам пастановы з'яўляецца памкненне нашай грамадскай арганізацыі праводзіць маніторынг за парушэннем заканадаўства ў галіне аховы гісторыка-культурнай спадчыны і кантраляваць дзейнасць ўпаўнаважаных у гэтай галіне дзяржаўных органаў у межах Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, дзеючага заканадаўства і Статута ГА БДТАПГК.

Хто не абыякавы да лёсу Беларусі, да яе гісторыі і культуры, да яе матэрыяльнай і нематэрыяльнай спадчыны - далучайцеся да руху па ахове помнікаў гісторыі і культуры, уступайце ў Таварыства, засноўвайце першасныя суполкі, як па тэрытарыяльнаму, так і па "вытворчым" прынцыпе. Далучайцеся да цяжкой, часамі няўдзячнай, але вельмі патрэбнай працы - да аховы і зберажэння нашага нацыянальнага багацця.

Разам мы пераможам!

Старшыня Рэспубліканскай рады ГА БДТАПГК
А.Астаповіч.