Па выніках агульнанацыянальнага сэмінару прадстаўнікоў няўрадавых і нефармальных арганізацыяў па праблемах аховы спадчыны “Помнікі нашы”, што адбыўся ў Менску 13.09.2007, днямі была прынятая Дэклярацыя, што канстатуе сытуацыю ў краіне й вызначае далейшыя шляхі дзейнасьці няўрадавых арганізацыяў па ахове гістарычнае й культурнае спадчыны. Удзельнікі сэмінару цягам некалькіх тыдняў абмеркавоўвалі выніковы тэкст дэклярацыі і ягоную рэдакцыю. Таксама яны заклікалі да падтрымкі і супрацоўніцтва прадстаўнікоў усіх зацікаўленых бакоў. Вырашана праводзіць падобныя сустрэчы й надалей. Ужо сёлета яшчэ адзін сэмінар плянуецца правесьці ў Горадні.

ДЭКЛЯРАЦЫЯ СЭМІНАРУ “ПОМНІКІ НАШЫ”

Прынята ўдзельнікамі агульнанацыянальнага сэмінару прадстаўнікоў няўрадавых і нефармальных арганізацыяў па праблемах аховы спадчыны “Помнікі нашы”

Мы, прадстаўнікі грамадзянскае супольнасці Беларусі, выяўляем вострую занепакоенасьць працягам негатыўных працэсаў у галіне зьберажэння гісторыка-культурнай спадчыны беларусаў і іншых народаў, якія жылі на тэрыторыі нашай Бацькаўшчыны.

У выніку працы нашага сэмінару мы заяўляем:

А) Маштабы зьнішчэньня помнікаў нацыянальнай спадчыны, як унесенай, так і не ўнесенай у Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусі становяцца катастрафічнымі. Звароты і апэляцыі ў ворганы ўлады, кантрольна-рэаізійныя, наглядныя й праваахоўныя структуры не знаходзяць з іх боку паразуменьня. Упаўнаважаныя ў галіне аховы гісторыка-культурнай спадчыны арганізацыі й ўстановы сьвядома ігнаруюць думку, як грамадзкіх арганізацый, так і грамадзкіх актывістаў, дасьведчаных у справе зберажэньня й інтэрпрытацыі помнікаў. Практыка рэканструкцыяў, зьменаў аўтэнтычнасьці, парушэньне традыцыйнага асяродьдзя помнікаў практычна не прадугледжвае грамадзкіх абмеркаваньняў. Выканаўчая ўлада манапалізавала выкарыстаньне нацыянальнай спадчыны насуперак нарматыўна-прававой базе Рэспублікі Беларусь, і ў арбіту маніпуляцый з гісторыка-культурнымі каштоўнасьцямі ўцягнуты, як адказныя супрацоўнікі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, так і рэгіянальныя структуры выканаўчай улады ўсіх узроўняў. Больш за тое, распачата кампанія дыскрэдытацыі й адміністрацыйнага ўціску грамадзянскіх ініцыятыў у абарону помнікаў гісторыі й культуры.

В) Мы пратэстуем супраць дэзінфармацыі пры асьвятленьні аховы і выкарыстаньня гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі ў дзяржаўных СМІ й патрабуем галоснасьці й адкрытасьці ў пытаньнях, што тычацца лёсу нашай гісторыка-культурнай спадчыны. Мы пакідаем за сабой права інфармаваць міжнародную супольнасьць пра становішча, што склалася ў галіне аховы помнікаў у нашай краіне.

С) Мы, удзельнікі сэмінару “Помнікі нашы”, ухваляем намаганьні недзяржаўных грамадзкіх і палітычных арганізацый, актывістаў грамадзянскай супольнасьці ў галіне аховы гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі. Мы гатовыя разам праводзіць інфармацыйныя узгодненныя кампаніі дзеля прадухіленьня далейшага руйнаваньня помнікаў гісторыі і культуры пры ўдзеле ўсіх зацікаўленых бакоў.

D) Мы лічым неабходным і выратвальным для культурнае спадчыны краіны рэальнае выкананьне нацыянальнага заканадаўства, а таксама адпаведных ратыфікаваных Беларусьсю ўсясьветных і эўрапейскіх канвэнцыяў. Мы спадзяемся на ўсталяваньне канструктыўных адносінаў між Беларусью і ЭЗ, на грунце ўмоваў і прапановаў Эўрапейскага Зьвязу, дзеля магчымасьці карыстаньня нашай краіны праграмамі падтрымкі зьберажэньня культурнае спадчыны, якія ажыцьцяўляе ЭЗ.

Е) Мы сьведчым намер і надалей, грунтуючыся на нормах нацыянальнага і міжнароднага заканадаўства, дамагацца абароны беларускай культурнай спадчыны і спадзяемся знайсьці паразуменьне ў гэтай пачэснай справе з адказнымі і патрыятычна настроенымі прадстаўнікамі ўлады.

Мы, удзельнікі сэмінару “Помнікі нашы”, пакідаючы за сабой права й найдалей публічна выяўляць сваю грамадзянскую пазыцыю, заклікаем прадстаўнікоў усіх галінаў улады Рэспублікі Беларусь неадкладна прыняць рашучыя захады дзеля зьберажэньня нацыянальнае спадчыны.